Opšta preporuka vezana za izmenu diskriminatornog sadržaja srednjoškolskih udžbenika koji se odnose na tretiranje istopolne seksualne orijentacije.

Preporuke

Imajući u vidu diskriminatoran sadržaj koji se može videti u udžbenicima za srednje škole iz oblasti biologije, psihologije i medicine, a pri tom oslanjajući se na prethodne preporuke koje je Poverenica zazaštitu ravnopravnosti izdala 10.6.2011. godine Ministarstvu prosvete i nauke RS, NPS i Zavodu za unapređenje kvaliteta vaspitanja i obrazovanja, a koja se odnosila uklanjanje diskriminatornih sadržaja iz nastavnih materijala i prakse i promovisanje tolerancije i poštovanja ljudskih prava. Takođe u opšte preporuke uvrštene su i preporuke koje se odnose na udžbenike iz Filozofije, Ustava i prava građana i Sociologije, a koje su date u analizi koja je sprovedena 2008. godine.

Preporuke:

1. Da nastavni materijali svojim sadržajem, a nastavnici/ce svojom nastavnom praksom i načinom rada sa učenicima/cama neguju svest o različitostima, promovišu nenasilnu kulturu, ravnopravnost i nediskriminatornu praksu, kao postulate demokratskog društva zasnovanog na poštovanju ljudskih prava;

2. Razvijanje svesti o različitosti, interkulturalnosti i zajedničkim vrednostima kroz predstavljanje znamenitih ličnosti različitih etničkih, verskih grupa i kultura i sl.;

3. Da nastavni sadržaji i nastavni materijali predstave mladima različite modele porodice u savremenom društvu (samohrani roditelji, starateljske porodice, porodice bez dece, pravo istopolnih partnera na porodicu i sl);

4. Uklanjanje stereotipnih prikaza rodnih uloga/profesija i podsticanje varijeteta; insistirati na mnogostrukosti i višeslojnosti ljudskih identiteta, vrednovati individualnost, solidarnost i kreativnost bez obzira na pol;

5. Unapređenje plana i programa Građanskog vaspitanja tako da uključuje konkretne radionice o sprečavanju diskriminacije i ublažavanju predrasuda prema deci iz osetljivih i marginalizovanih grupa (deca sa smetnjama u razvoju, teškoćama u učenju, deca koja su socijalno uskraćena) u svim razredima, ali u skladu sa principima inkluzivnog obrazovanja uz korišćenje savremene i adekvatne terminologije;

6. Uključivanje sadržaja i programa iz Građanskog vaspitanja i u druge predmete;

7. Uvođenje afirmativnih i tačnih prikaza istopolne seksualno-emotivne orijentacije, transrodnosti, transpolnosti i interseksualnosti u sve udžbenike (kako prirodnih, tako i društvenih nauka), uključujući i primere LGBTTIAQ pojedinaca/pojedinki kao deo istorijskih, ali i savremenih demokratskih društava;

8. Izbacivanje iz udžbenika, planova i programa terminologije koja je zastarela, prevaziđena i uvredljiva, a posebno izbacivanje sadržaja koji obiluju medicinskim pristupom, navođenjem dijagnoza i predrasudama u odnosu na kapacitete dece, posebno dece sa smetnjama u razvoju;

9. Da kroz odgovarajuće programe profesionalnog usavršavanja nastavnici/ce unaprede znanja i sposobnosti u oblasti dečijih i ljudskih prava, ravnopravnosti i nediskriminacije, rodne ravnopravnosti, nenasilja, prevaziđu sopstvene predrasude i stereotipe i povećaju osetljivost za rodni sadržaj nastavnog materijala.

Profesorima i profesorkama nije dovoljno dati program i prateće udžbenike čiji je sadržaj nediskriminatoran i nakon toga pustiti ih da se sami snalaze, već je potreban zreliji pristup, odnsno širi institucionalni okvir i dugotrajan rad sa njima. Kontekst u kome su profesori sticali svoje znaje zasnivao se na dominantnom stavu da je istopolna seksualna orijentacija bolest. Svoje znanje koje prenose učenicima/cama nije samo puko prenošenje sadržaja udžbenika, već je i prenošenje onih stavova za koje profesori smatraju da su ispravni i značenja koja oni pridaju određenim društvenim pojavama, a koje su upravo odraz njihove socijalizacije i šireg drušvenog vrednosnog okvira. Opšta preporuka bi s toga trebalo da ide u pravcu, šire promene obrazovne politike.